Bilişsel Davranışçı Terapiler

Bilişsel (Kognitif) Davranışçı Terapi nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), anksiyete ve depresyon da dahil olmak üzere bir çok ruhsal ve duygusal sorunun tedavisinde etkili olan bir yöntemdir.

BDT, düşünce, duygu ve davranışlarımızın birbiriyle bağlantılı olduğunu ve olumsuz düşüncelerin ve duyguların bizi kısırdöngüye soktuğunu söyler. Kişi sadece temel inancını destekleyen bilgiye odaklanıp, olayları bu inancın merceğinden yorumladığı için gerçeğe uygun olmayan veya işlevsiz inanca inanmaya devam eder.

BDT’de bizi zorlayan sorunları parçalara bölerek onlarla daha kolay baş edebilir ve olumsuz düşünceleri yenileriyle değiştirebiliriz.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Özellikleri Nelerdir?

BDT geçmişe değil, “şimdi ve burada”ya odaklanır.

Bugüne ait sorunların çözümüne yöneliktir. Geçmişe odaklanmak yerine bugünkü sorunların geçmişte edinilen yararsız inançlarımızın bir sonucu olduğunu söyler.

Çocukluk çağlarımızdan itibaren birtakım bakış açıları, görüşler, inançlar geliştiririz ve hayatımızın devamında olaylara verdiğimiz tepkiler bu inançlara bağlıdır. Çoğu zaman bu inançların farkında değilizdir. Bir olay olur ve biz kural saydığımız bu görüşlere göre yorumlama yapar, öfke, üzüntü gibi duygular yaşarız, yaşam kalitemiz düşer. Eskiden edindiğimiz bu görüşleri değiştirdiğimizde ise sorunlara daha farklı yaklaşabilir, kendimizi daha iyi hissedebiliriz. Davranışlarımız da bu doğrultuda değişir

Duyguların ABC’si

ekran-resmi-2016-11-14-18-56-48

Olayın kendisi değil, olayı algılama ve yorumlama biçimimiz duygularımızı ve tepkilerimizi belirler.

ABC modelinde A (Olay), B (Düşünce), C (Tepki) olmak üzere üç bileşen vardır.

Bir olayı veya durumu tehlikeli, kötü olarak yorumladığımızda korku, öfke, üzüntü, gerginlik gibi duygular yaşarız ve duygularımızla uyumlu davranışlar sergileriz; bağırmak, ağlamak, gitmek gibi.

Bir olayı sevindirici, iyi olarak yorumladığımızda ise kendimizi mutlu, neşeli hissederiz, güleriz.

Bazen de bir durumu nötr veya normal olarak algılarız. Bu durumda sakin oluruz, davranışımız değişiklik göstermez.

Aynı olay karşısında birçok insan farklı tepkiler verebilir. BDT’ye göre durumu veya olayı değiştiremeyiz ama bakış açımızı değiştirebilir, olaylara daha farklı yaklaşabiliriz.

Bilişsel Davranışçı Terapide Neler Yapılır?

BDT, terapist ve danışan işbirliğiyle yürütülür. Sorunların hangi durumda ortaya çıktığı, ilk ne zaman ortaya çıktığı, danışanın bu anlardaki düşünceleri, duyguları ve davranışları araştırılır. Danışanı olumsuz etkileyen geçmişte oluşmuş tutum ve inançlar üzerinde çalışılarak yerine yararlı alternatif bakış açıları geliştirilir. Yeni bakış açılarını hayata ve davranışlara da geçirmek amacıyla terapist danışana ev ödevleri verir. Seanslar arasında danışanın bu ödevleri yapması terapinin ilerlemesini sağlar.

Bilişsel Davranışçı Terapi Hangi Sorunların Tedavisinde Kullanılır?

BDT ile tedavi edilen en yaygın sorunlar şunlardır:

Kaygı

Anksiyete (kaygı) bozuklukları; sosyal fobi, obsesif kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu, panik bozukluk

Depresyon

Özgüven, özsaygı sorunları

Öfke kontrolü sorunları

Korkular

Bağımlılıklar

Yeme bozuklukları

Uykusuzluk

İlişki problemleri

Çeşitli duygusal ve davranışsal sorunlar